حضرت علی علیه السلام فرمودند:« الطَّامِعُ أَبَداً ذَلِیل»[387]
«شخص طمع کار همیشه خوار است.»
امام علی علیه السلام فرمودند: « بِالْأَطْمَاعِ تَذِلُّ رِقَابُ الرِّجَالِ»[388]
«بوسیله طمع هاست که گردن مردان خم و خوار می شود»
امام باقر علیه السلام فرمودند: « بِئْسَ الْعَبْدُ عَبْدٌ لَهُ طَمَعٌ یَقُودُهُ وَ بِئْسَ الْعَبْدُ عَبْدٌ لَهُ رَغْبَةٌ تُذِلُّه » [389]
«چه بد بنده ایست آن بنده ای که طمع او را می کشاند و چه بد بنده ایست بنده ای که میل و رغبت او را خوار می کند.»
همانطوری که قبلاً بیان شد خواری و ذلت از مواردی است که می تواند به عنوان معیار برای تعیین موفقیت در زندگی دنیوی یا عدم موفقیت به حساب آید. تعالیم دین به ما می آموزد که طمع انسان را به شکست در زندگی دنیوی می رساند.
- طمع سبب تباهی یقین می شود.
حضرت علی علیه السلام فرمودند:« سَبَبُ فَسَادِ الْیَقِینِ الطَّمَع »[390]
«سبب فساد یقین طمع است».
از حالت هایی که انسان از آن فراری است، حالت شک و گمان وتردیدمی باشد لذا همیشه در جستجوی یقین در تکاپواست که وی را به ساحل آرامش برساند. اما طمع بنا به فرموده امام علی علیه السلام انسان را در این حالت غیر قابل تحمل و نامطلوب قرار می دهد.
- سختی، رنج و محنت از مفاسد دیگر طمع است. امام علی علیه السلام فرمودند : « الطَّمَعُ مِحْنَة »[391]
«طمع رنج و محنت است.»
رنج ، محنت و مشقت از ملاک های زندگی ناموفق است. و در مقابل، آرامش و آسایش است که احساس رضایت را در وی پدید می آورد.
- فقر و تنگدستی را نیز می توان از دیگر مفاسد طمع دانست.
امیرالمؤمنین علیه السلام در این زمنیه چنین بیانی دارند :« الطَّمَعُ فَقْر »[392] یعنی «طمع همان فقر است.» و این طرز بیان امام که طمع را همان فقر دانستند از ارتباط محکم وتلازم شدید این دو حکایت دارد. همچنان که ایشان می فرمایند :« أَفْقَرُ النَّاسِ الطَّامِع »[393] «فقیر ترین مردم شخص طمع کننده است.»
- هلاکت از مفاسد دنیوی طمع است.امام علی علیه السلام فرمودند: «أَهلَکُ َشئٍ الطَّمَع »[394]
«نابود کننده ترین چیز ها طمع است.»
با توجه به اینکه کلام امام مطلق است ، طمع را می توان نابود کننده دنیا نیز حساب کرد.
- ضرر و زیان را نیز امام علی علیه السلام از دیگر مفاسد طمع معرفی کردند.
ایشان می فرمایند: « أَضَرُّ شَیْءٍ الطَّمَع »[395] «ضررزننده ترین چیز طمع است.»
- بدبختی و شقاوت نیز در پی طمع ایجاد می شود.
امام علی علیه السلام می فرمایند:« ثَمَرَةُ الطَّمَعِ الشَّقَاء »[396]
«میوه طمع بدبختى است.»
این کلام گهربار از امام صراحتاً طمع را عامل بدبختی و عدم موفقیت معرفی می کند.آقا جمال خوانساری ذیل این حدیث چنین آورده اند:« میوه طمع بدبختى است،زیرا كه صاحب آن در دنیا همیشه در تعب و زحمت و خفت و ذلت باشد و باعث زیان و خسران آخرت نیز گردد و این بدبختى در دنیا و آخرت است.»[397]
- طمع از بین برنده حکمت و علم است. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند:« الطَّمَعُ یُذهِبُ الحِکمَة مِن قُلوبِ العُلَماء »[398]
«طمع، دانش و حکمت را از قلوب دانشمندان می رباید.»
4-10. آثار و پیامد های صبر
- آراسته شدن به ملکه صبر، سبب می شود که انسان بتواند مصائب را به راحتی تحمل کند و سختی ها برای وی آسان شود و رنج و محنتش کم گردد. امیرالمؤمنین علیه السلام می فرماید : « الصَّبْرُ یُهَوِّنُ الْفَجِیعَة» [399]«شكیبائى مصیبت را سهل می گرداند.» لذا بنابراین حدیث شریف اگر کسی می خواهد سعادت دنیوی را هم داشته باشد با متخلق شدن به فضایل می تواند به آن برسد.
- دیگر اینکه استقامت و بردباری سبب می شود که انسان دچار لغزش نگردد. حضرت علی(علیه السلام): « لَا عِثَارَ مَعَ صَبْرٍ»[400] «لغزشی با وجود صبر نخواهد بود.»
انسان ها اگر دچار لغزش های بسیار شوند احساس شکست شخصیتی می کنند. و این از مواردی است که می تواند به عنوان معیاری برای سعادت یا عدم سعادت در حیات دنیوی به حساب آورد.
-
چه بسیار مشکلاتی که برای انسان پیش می آید و اگر در حل آن عجله کند نه تنها به سرانجام نمی رسد بلکه ممکن است بدتر شود، اما با کمی شکیبایی تمام مشکلات مرتفع می شود. حضرت علی(علیه السلام) فرمودند:« كَمْ یُفْتَحُ بِالصَّبْرِ مِنْ غَ
